Nội dung bài viết
Chẩn đoán bệnh thận mạn dựa trên hai nhóm xét nghiệm chính: creatinin máu để tính mức lọc cầu thận, và albumin niệu để phát hiện tổn thương thận. Ngoài ra có tổng phân tích nước tiểu và siêu âm. Điều kiện chẩn đoán: bất thường phải tồn tại trên 3 tháng.
Bốn xét nghiệm cơ bản
| Xét nghiệm | Cho biết gì | Lưu ý |
|---|---|---|
| Creatinin máu → eGFR | Khả năng lọc của thận | Chịu ảnh hưởng của khối cơ, tuổi, giới |
| Albumin niệu (UACR) | Mức độ tổn thương thận | Phát hiện sớm hơn eGFR — thường bị bỏ sót |
| Tổng phân tích nước tiểu | Hồng cầu, bạch cầu, trụ niệu, đạm | Giúp định hướng nguyên nhân |
| Siêu âm thận | Kích thước, cấu trúc, sỏi, nang, ứ nước | Không xâm lấn |
Creatinin và eGFR
Creatinin là chất thải sinh ra từ hoạt động của cơ bắp, được thận lọc ra. Khi thận suy, creatinin tích tụ trong máu.
Tuy nhiên không nên đọc creatinin đơn độc — cùng một mức creatinin có ý nghĩa khác nhau ở người trẻ cơ bắp và người già gầy yếu. Vì vậy phòng xét nghiệm tính ra eGFR dựa trên creatinin, tuổi và giới tính.

Albumin niệu — xét nghiệm hay bị bỏ sót nhất
Albumin là một loại đạm trong máu. Thận khỏe giữ albumin lại; thận tổn thương để albumin rò rỉ ra nước tiểu.
Cách đo: tỷ lệ albumin trên creatinin trong mẫu nước tiểu — viết tắt là UACR. Chỉ cần một mẫu nước tiểu, thường lấy buổi sáng.
| Mức UACR | Phân loại |
|---|---|
| Dưới 30 mg/g | Bình thường |
| 30 – 300 mg/g | Tăng albumin niệu mức độ vừa |
| Trên 300 mg/g | Tăng albumin niệu mức độ nặng |
Vì sao quan trọng: albumin niệu thường xuất hiện trước khi eGFR giảm. Một người eGFR 90 nhưng UACR 120 mg/g vẫn được chẩn đoán bệnh thận mạn. Nếu chỉ làm creatinin, trường hợp này bị bỏ sót hoàn toàn.
Ngoài ra, mức albumin niệu là yếu tố dự báo tiến triển mạnh nhất — quan trọng ngang eGFR trong đánh giá tiên lượng.
Các xét nghiệm bổ sung
Cystatin C — một chỉ dấu khác để ước tính mức lọc, ít phụ thuộc khối cơ hơn creatinin. Dùng khi kết quả eGFR từ creatinin không đáng tin, ví dụ ở người rất gầy, rất cơ bắp, hoặc cụt chi.
Sinh thiết thận — lấy một mẫu mô thận nhỏ để xác định chính xác bệnh lý. Chỉ định khi cần chẩn đoán nguyên nhân, không phải xét nghiệm thường quy.
Xét nghiệm theo biến chứng — từ giai đoạn 3 trở đi: công thức máu, sắt, canxi, phốt-pho, PTH, bicarbonate, kali.
Vì sao cần xét nghiệm lại sau 3 tháng
Một lần bất thường chưa đủ để chẩn đoán bệnh thận mạn. Creatinin có thể tăng tạm thời do mất nước, vận động nặng, ăn nhiều đạm, hoặc một số thuốc. Albumin niệu có thể tăng thoáng qua khi sốt, nhiễm trùng tiểu, vận động mạnh.
Định nghĩa bệnh thận mạn yêu cầu bất thường kéo dài trên 3 tháng. Vì vậy bác sĩ thường cho làm lại để xác nhận.

Chuẩn bị trước khi xét nghiệm
- Xét nghiệm creatinin không bắt buộc nhịn ăn; nếu làm chung với đường huyết hoặc mỡ máu thì cần nhịn 8–12 giờ
- Tránh vận động nặng trong 24 giờ trước
- Không nên xét nghiệm khi đang sốt hoặc nhiễm trùng tiểu — kết quả albumin niệu sẽ không chính xác
- Mang theo danh sách thuốc đang dùng
- Nếu có kết quả xét nghiệm cũ, mang theo để bác sĩ so sánh xu hướng
Câu hỏi thường gặp
Creatinin cao có chắc chắn là suy thận không?
Không. Cần loại trừ các nguyên nhân tạm thời và xét nghiệm lại sau một thời gian, kết hợp với albumin niệu và siêu âm.
Xét nghiệm nước tiểu có cần lấy 24 giờ không?
Với tầm soát thông thường, chỉ cần một mẫu nước tiểu để tính UACR. Lấy nước tiểu 24 giờ chỉ dùng trong một số chỉ định đặc biệt.
Bao lâu nên xét nghiệm lại?
Tùy giai đoạn: giai đoạn 1–2 thường mỗi 6–12 tháng; giai đoạn 3 mỗi 3–6 tháng; giai đoạn 4 mỗi 1–3 tháng. Bác sĩ sẽ quyết định cụ thể.
Bước tiếp theo
Khi đi khám, hãy yêu cầu làm cả creatinin máu và albumin niệu. Nhiều nơi chỉ làm creatinin — điều đó bỏ sót dấu hiệu sớm nhất của bệnh thận.
Đặt lịch tầm soát chức năng thận →
Liên quan: Chỉ số eGFR là gì · Suy thận là gì · Ai cần tầm soát chức năng thận